Speltheorie

In Klein Zanikem zijn twee ijssalons: Lucia en Alfonso. Tussen beide ijssalons bestaat een stilzwijgende afspraak om de prijs van een bolletje ijs niet te verlagen zodat zij evenveel winst zullen blijven maken. Maar Lucia wil graag meer klanten trekken. Op de kerstborrel van de ondernemersvereniging van afgelopen jaar heeft Lucia ‘toevallig’ een gesprek opgevangen tussen Alfonso en Piet, de eigenaar van de plaatselijke friettent. Lucia heeft gehoord dat Alfonso zijn prijzen toch met 10 cent wil verlagen. Volgens hem zou zijn winst dan met 7% stijgen. Hij vroeg wel of Piet zijn plan geheim wilde houden, want als Lucia erachter zou komen en haar prijzen ook verlaagt, dan stijgt zijn winst maar met 2,5% (en die van Lucia met 2%). Later op de avond heeft Lucia Alfonso zelf nog even gesproken en hem herinnerd aan hun stilzwijgende afspraak, maar Alfonso gaf aan helemaal niet van plan te zijn om zijn prijzen te verlagen. Lucia slaat voor de zekerheid zelf ook aan het rekenen en komt erachter dat als zij een korting van 10 cent per bolletje doorvoert en Alfonso zijn prijzen gelijk houdt, Lucia’s winst 4% zou stijgen. Alfonso zou dan 6,5% minder winst maken. Als zij erop zou vertrouwt dat Alfonso zich aan de afspraak houdt en Alfonso verlaagt zijn prijzen toch, dan daalt haar winst met 4%. De vraag is: kan Lucia Alfonso vertrouwen?

Wat zou jij doen als je Lucia bent: houd jij je je prijzen gelijk of geef je een korting van 10 eurocent per bolletje?

Klik hieronder op jouw antwoord om de gevolgen hiervan te zien.

Prijzen gelijk houden
Als Lucia haar prijs gelijk houdt dan kunnen er twee dingen gebeuren: haar winst blijft gelijk of haar winst daalt met 4%. Als Lucia haar prijzen verlaagt, dan zal haar winst sowieso stijgen, met 2% of met 4%. Het verlagen van de prijzen lijkt dus wel verstandig. Bovendien kan zij verwachten dat Alfonso zijn prijzen verlaagt omdat voor hem ook geldt dat zijn winst altijd zal stijgen als hij zijn prijzen verlaagt. Hoewel meer winst op de korte termijn natuurlijk prettig is, kan het op de lange termijn belangrijker zijn dat Lucia ervoor zorgt dat mensen haar vertrouwen als zij iets met haar afspreken. Dat verwacht zij tenslotte zelf ook van anderen zoals Alfonso.

Prijzen verlagen
Als Lucia haar prijzen verlaagt dan kunnen er twee dingen gebeuren: haar winst stijgt met 2% of haar winst stijgt met 4%. Als zij zich aan de afspraak houdt en haar prijzen niet verlaagt, dan blijft haar winst gelijk of daalt. Wat is dan haar belang om zich aan de afspraak te houden? Bovendien kan zij verwachten dat Alfonso zijn prijzen verlaagt omdat voor hem ook geldt dat zijn winst altijd zal stijgen als hij zijn prijzen verlaagt. De afspraak schenden is in het belang van allebei, maar let op! Hoewel meer winst op de korte termijn natuurlijk prettig is, kan het op de lange termijn belangrijker zijn dat mensen elkaar kunnen vertrouwen als zij iets afspreken.